چگونه به كوه برويم؟
پيش از آن كه به كوه برويم، بايد بدانيم كه ورزش در طبيعت، تفاوت بنيادی با ورزشهای ديگر دارد. نخست اين كه محيط اين ورزش (كوهستان) دست ساختهی انسان نيست، بلكه حاصل ميليونها سال كار عوامل پيچيدهی طبيعی است و به اين دليل اگر آسيبی به محيط كوهستان وارد سازيم، جبران آن به سادگی ميسر نخواهد بود. ديگر آن كه عاملهای موجود در كوهستان بسيار نيرومند و تحرك آنها تا حد زيادی پيشبينی نشدنی است و از اين رو خطر برای ورزشكار بیاحتياط و ناآزموده بسيار زياد است. يكی از كوهنوردان باتجربه گفته است كه در كوهنوردی دو چيز را بايد بياموزيم: اصول ايمنی در كوهستان برای آن كه به خود آسيب نرسانيم، و اصول حفاظت كوهستان برای آن كه به كوه آسيب نرسانيم.
نخستين برنامههای كوهپيمايی خود را بهتر است كه همراه فرد يا گروهی باتجربه اجرا كنيد. معمولاً اينان میدانند كه رفتن به چه منطقه و تا چه ارتفاعی برای يك مبتدی مفيد و جذاب است. همچنين میدانند كه چه وسايل و موادی برای شما لازم است. در عين حال بهتر است كه خودتان به ايشان توضيح دهيد كه تاكنون چه كارهای كوهنوردی كردهايد، و بگوييد كه قصد نداريد در ابتدای فعاليتهای جدی خود كار برجسته و دشواری انجام دهيد!
در نخستين برنامههای خود سعی نكنيد كه پا به پای كسانی باشيد كه بيشتر كوهنوردی كردهاند، چرا كه ممكن است خود را بسيار خسته كنيد يا به خطر اندازيد. به ويژه اگر با اعضای يك گروه يا باشگاه كوهنوردی حركت میكنيد، توجه داشته باشيد كه در اين جمعها معمولاً اشخاص ماجراجو و نترسی پيدا ميشوند كه پا را از «حاشيههای اطمينان» فراتر میگذارند؛ شايد اين اشخاص آگاهانه برای گذر ار مرزهايی (به جا گذاشتن «ركورد» و ...) خود را مثلاً درگير يك مسير سنگی دشوار كنند، يا قصد صعود سريع به قله را داشته باشند. اما شما به اين وسوسه دچار نشويد كه خود را قوی نشان دهيد- درعوض، بهتر است به سرپرست برنامه توضيح دهيد كه میخواهيد بدون فشار آوردن بر خود و بدون پذيرش خطر از كوه لذت ببريد. درواقع سرپرست برنامهای كه اشخاص مبتدی يا كارآموز را با گروه خود به كوه میبرد، بايد اين موضوع را بداند، اما شما هم از تذكر فروتنانه و محترمانه خودداری نكنيد. در آينده، وقت برای يادگيری و انجام كارهای دشوارتر خواهيد داشت!
نخستين برنامههای كوه نوردی شما بايد در فصل گرم سال باشد (نيمه جنوبی كشور: فروردين تا آبان، نيمه شمالی كشور: اواخر ارديبهشت تا نيمهی مهرماه) و زمانی كه صرف بالا رفتن میكنيد از سه چهار ساعت بيشتر نباشد. وسايلي كه براي چنين برنامههايی لازم داريد، میتواند بسيار ساده باشد: يك كفش ورزشی كه زيرهی ضخيم و كمی نرم (برای جلوگيری از سر خوردن) داشته باشد، يك كوله پشتی كوچك، يك شلوار و پيراهن آزاد، پيراهن بادگير، عينك آفتابی ضد اشعهی فرابنفش (UV protection) ، كرم ضد آفتاب، حدود دو ليتر آب (اگر مطمئن هستيد كه چشمهی آب پاكيزهای سرراهتان هست، يك قمقمهی يك ليتری كافی است)، كمی تنقلات، نان، و ميوه و ديگر اقلام خوراكی.
هيچگاه شيفتهی وسايل و پوشاك رنگارنگی كه در دست و بر تن ديگران (يا احتمالاً در مجلههای كوهنوردی) میبينيد، نشويد. برای خريد هميشه فرصت هست و پيوسته چيزهای نو به بازار ميآيند؛ خيلی معقولانه و صرفهجويانه ببينيد كه به راستی چه چيزی موردنيازتان است و اگر فلان پوشاك يا وسيله را بخريد چند درصد به شما كمك میكند تا به هدف خود برسيد؟ آيا نميشود با كمی خوش فكری، از آن چه كه داريد به گونهای استفاده كنيد كه كارتان را راه بياندازد؟ برای مثال، ميتوان برای كوهنوردیهای چند ساعته تا يك روزه به جای خريدن كوله پشتیهای نو و گران بها، از همان كولهپشتی كه به مدرسه میبرديد يا كولهی دست دوم دوستتان استفاده كنيد. يا در مراحل بعدی كه نياز به كيسه خواب داشتيد، میتوانيد به جای خريد يك كيسه خواب عالی و گرم- كه بسيار گران است- يك كيسه خواب متوسط بخريد، و به جای آن كه در كيسه خواب عالی خود مجبور شويد همهی پوشاك خود را درآوريد، با پوشاك كامل و حتی كت پر بخوابيد.
به دنبال كالاهای «ماركدار» و معروف خارجی هم نگرديد؛ امروزه به راستی دشوار است كه دريابيد كالای مورد نظر شما با فلان مارك معروف، در كشور اصلي يا با استانداردهای اصلي ساخته شده يا در چين و تايلند و ... بهتر است در هر مورد كه ممكن است، كالاهای ساخت داخل را بخريد كه هم ارزانتر هستند و هم در بسياری موارد بهتر از انواع چينی و تايلندی؛ هم اگر عيبی پيدا كنند، میتوانيد برای تعويض يا تعمير به سازندهی آن مراجعه كنيد. در عين حال، خريد كالاهای ايرانی به پيشرفت اقتصاد كشور كمك ميكند و انتقادها و پيشنهادهای شما در مورد كيفيت كالا میتواند آنها را بهتر كند. در انتخاب هر وسيله، بكوشيد از نظر كسانی كه از آن استفاده كردهاند بهره ببريد و تا حد امكان، پيش از خريد نمونهای از آن را كه در اختيار دوستانتان است، امتحان كنيد. و در هر حال با كوهنوردان يا فروشندگان با تجربه مشورت كنيد.
يكی از وسايلی كه خوب است از همان نخستين روزهای كوهنوردی به كاربرد آن عادت كنيم، چوب دست يا باتوم (در اصل: baton) پيادهروی است. باتوم، به تقسيم وزن بدن و انتقال بخشی از ضربهها و فشارها به دست كمك میكند و به اين ترتيب از فشار بيش از حد به زانوها كه اندامهايی بسيار حساس هستند، جلوگيری میكند. باتوم، در حفظ تعادل و جلوگيری از زمين خوردن و نيز پيچ خوردن پا كه میتواند به مچ پا آسيب برساند، بسيار موثر است
گروه کوهنوردی شهرستان نجف اباد
گرد اورنده : م. بهجتی
